Almanya'da Elektrik Ustası: Meister ve Kendi İşini Kurma

Neden iki ayrı kapı var?

Almanya, zanaat mesleklerini ikiye ayırır. Anlage A'daki elli üç zanaat, can ve mal güvenliği açısından riskli görüldüğü için izne tabidir; bu alanlarda bağımsız işletme kurmak yeterlilik şartına bağlanmıştır. Anlage B'deki zanaatlarda ise böyle bir şart yoktur. Elektrik işleri, yangın ve elektrik çarpması riski nedeniyle birinci gruptadır ve bu ayrım bir bürokrasi tercihi değil, sorumluluk rejiminin kendisidir: bir tesisatın normlara uygunluğunu imzalayan kişi hukuken sorumludur.[1]

Çalışan tarafında durum farklıdır. Bir Alman elektrik işletmesinde ücretli olarak çalışırken normlara uygunluk sorumluluğu işletmenin ve onun teknik sorumlusunundur. Bu yüzden çalışan olarak işe girmek için Meister aranmaz; işveren sizden mesleki yetkinlik bekler ama hukuki kayıt yükümlülüğü şirkete aittir. Türkiye'den gelen çoğu elektrikçi için doğru başlangıç, çalışan olarak girip Alman normlarını ve dilini sahada öğrenmektir.

Kendi işinizi kurmanın dört yolu

Betriebsleiter yolu neden bu kadar sık kullanılıyor?

Türkiye'den gelen ve Almanya'da hızla kendi işini kurmak isteyen elektrikçiler için Meisterprüfung uzun bir yoldur: hem dil hem içerik açısından hazırlık gerektirir ve genellikle yıllara yayılır. Betriebsleiter modeli bu süreyi kısaltır. Buna karşılık gerçek bir bağımlılık yaratır: Betriebsleiter işletmeden ayrılırsa kaydınız tehlikeye girer. Bu modeli seçecekseniz sözleşmede görev süresi, çalışma oranı ve ayrılık hâlinde geçiş planı yazılı olmalıdır.

Meisterprüfung gerçekte ne kadar sürer?

Ustalık sınavına hazırlık genellikle iki biçimde yapılır: tam zamanlı kurs yaklaşık altı ay ile bir yıl arasında sürer, yanında çalışarak yapılan akşam ve hafta sonu programı ise iki ile üç yıla yayılır. Almanya'ya yeni gelen biri için gerçekçi plan ikincisidir, çünkü ilk yıllarda gelir kesintisi göze alınamaz. Sınavın dört bölümünden ikisi teknik, ikisi işletme ve pedagoji ağırlıklıdır; Türkiye'den gelen adayların teknik bölümlerde değil, hukuk ve işletme bölümünde zorlandığı sıkça görülür çünkü bu bölümler ağır bir Almanca ve Alman hukuk terminolojisi ister.

Masraf tarafında kurs ücreti, sınav harcı ve malzeme gideri toplanır. Almanya'da bu masrafın önemli bir kısmını karşılayan kamu destek programları vardır ve zanaat odaları başvuru koşullarını ücretsiz anlatır. Karar vermeden önce hem kurs sağlayıcısıyla hem odayla ayrı ayrı görüşün; ikisinin verdiği bilgi her zaman aynı olmuyor.

Sık yapılan üç hata

İşletme kurmadan önce hesaplanacak kalemler

Handwerksrolle kaydı kararın yalnız bir parçasıdır. Bir elektrik işletmesi ayrıca işletme sorumluluk sigortası, araç ve ekipman yatırımı, muhasebe ve vergi danışmanlığı, ölçüm cihazlarının kalibrasyonu ve ilk aylarda tahsilat gecikmesini karşılayacak nakit tampon gerektirir. Alman inşaat ve tadilat piyasasında ödeme vadeleri uzundur; işi bitirdiğiniz ay parayı almazsınız.

Bu yüzden çoğu deneyimli usta, kendi işini kurmadan önce en az iki yıl bir Alman işletmesinde çalışmayı önerir. Bu süre yalnız dil ve norm bilgisi kazandırmaz; müşteri ilişkisinin nasıl kurulduğunu, hangi işlerin kârlı olduğunu ve hangi işverenlerin zamanında ödediğini de öğretir. Bu bilgi hiçbir kursta verilmez.

Nereden başlanır?

Kararı iki aşamaya bölün. İlk aşamada Almanya'da çalışan olarak başlayın ve hedeflediğiniz Elektroniker meslek türleri içinde kendi profilinizin nereye düştüğünü netleştirin; bu, hem denklik dosyanızı hem ileride kuracağınız işletmenin faaliyet alanını belirler. İkinci aşamada, en az bir yıl saha deneyimi ve B2 seviyesine yaklaşan bir Almanca ile yetkili zanaat odasına gidip dosyanızı bizzat değerlendirtin. Odalar bu görüşmeyi ücretsiz yapar ve hangi yolun sizin için gerçekçi olduğunu ilk elden söyler.[1]

Bu sıralamayı atlayıp doğrudan işletme kurmaya çalışmak, çoğu zaman reddedilen bir kayıt başvurusu ve boşa harcanmış bir yıl demektir. Elektrikçi karar merkezi üzerinden denklik, dil ve çalışma koşulları başlıklarını birlikte planlamak daha güvenlidir.[1]