Almanya'da Elektrikli Araç Yetkisi: Hochvolt Basamakları

Basamaklar ne yapmaya izin veriyor?

S basamağı duyarlılaştırılmış kişiyi tanımlar: aracı kullanmak, cam suyu doldurmak, silecek değiştirmek gibi sürücü düzeyindeki işler. 1S, teknik olarak bilgilendirilmiş kişidir ve yüksek gerilim sistemine dokunmayan işleri yapabilir: kaporta işleri, yağ değişimi, lastik değişimi, düşük gerilimli klasik elektrik işleri.[1]

2S, yüksek gerilim uzmanı olarak tanımlanır ve gerilimsiz hâle getirilmiş yüksek gerilim sisteminde her türlü işi yapabilir; bağımsız arıza arama ve gerilimsizliğin sağlanması bu basamağın kapsamındadır. 3S ise gerilim altındaki sistemlerde çalışmaya izin verir ve ek koşullar taşır: 2S ön koşulu, yaş sınırı, ilk yardım belgesi, deneyim ve sağlık uygunluğu.[1]

Bu neden bir ehliyet değil?

Almanya'da yüksek gerilim yetkisi için ne bir devlet sınavı ne merkezî bir sicil vardır. Doküman, yetkilendirmeyi açıkça işverene bağlar: işveren, kişiyi yazılı olarak görevlendirir. Yani elinizde bir eğitim belgesi bulunur, ancak fiilî yetkiyi veren şey çalıştığınız işletmenin sizi görevlendirmesidir.[1]

Pratik sonucu şudur: iş değiştirdiğinizde eğitim belgeniz sizinle gelir, görevlendirme gelmez. Yeni işvereniniz kendi değerlendirmesini yapar ve kendi görevlendirmesini yazar. Bu yüzden görüşmede "benim yetkim var" demek yerine "şu eğitimi tamamladım, belgem burada" demek daha doğrudur.

Eğitim ne kadar sürüyor?

1S için işverenin yetkin bir kişi tarafından yaptıracağı kısa bir bilgilendirme yeterlidir. 2S için ön bilgiye göre değişen, belirgin şekilde daha uzun bir eğitim ve belgelendirilmiş bir yeterlilik değerlendirmesi gerekir. 3S ise ayrıca teorik ve uygulamalı bir sınavla tamamlanır ve yazılı olarak belgelenir.[1]

Türkiye'den gelen bir teknisyen için bu, kısa sürede kazanılabilecek en değerli ek yetkidir. Meslek eğitimi yıllar alırken bu eğitim günler mertebesindedir ve iş piyasasındaki karşılığı hızla artmaktadır. Sistem ve yüksek gerilim tekniği ayrıca mesleğin resmî bir dalı olarak da tanımlanmıştır.[1]

Görüşmede sorulacaklar

Şunları sorun: işletmede elektrikli araç işi var mı ve hacmi ne, hangi basamakta görevlendirme yapıyorsunuz, eğitimi işletme mi karşılıyor, ne zaman ve eğitim sonrası bağlayıcı süre şartı var mı? Bu sorular hem ciddiyetinizi gösterir hem işletmenin bu alanda gerçekten ne yaptığını ortaya çıkarır.

Bir işletme "biz elektrikli araç yapmıyoruz" diyorsa bu bugün için sorun değil, ama orta vadede kariyerinizi dar bir alana kapatabilir. Elektrikli araç payı büyüyen bir piyasada, bu yetkiyi hiç edinmemek beş yıl sonra ücret pazarlığında dezavantaj yaratır.

Güvenlik tarafını hafife almayın

Yüksek gerilim sistemleri ölümcül olabilir ve buradaki kurallar isteğe bağlı iyi uygulamalar değildir. İşveren, ArbSchG § 12 gereği sizi işe başlamadan önce ve ekipman değişikliklerinde bilgilendirmekle yükümlüdür. Anlamadığınız bir eğitimin kaydını imzalamayın; imzanız anladığınızın beyanıdır ve bir kaza durumunda aleyhinize okunur.[1][2]

Kariyer açısından ne anlama geliyor?

Elektrikli araç payı arttıkça, yüksek gerilim yetkisi olmayan bir teknisyenin yapabileceği iş kümesi daralır. Bu daralma yavaş ama süreklidir ve önce ücret pazarlığında, sonra iş bulmada hissedilir. Bu yüzden yetkiyi bir ek beceri değil, mesleğin gelecekteki temel şartı olarak düşünmek daha doğrudur.

Pratik strateji şudur: ilk yıl işletmenin sağladığı bilgilendirmeyle başlayın, ikinci yıl gerilimsiz sistemlerde çalışma yetkisini hedefleyin, sonrasında ihtiyaç ve ilgi varsa üst basamağı değerlendirin. Her basamakta belgenizi ve tarihini kaydedin. İş değiştirdiğinizde yeni işveren kendi görevlendirmesini yazacaktır, ama eğitim geçmişiniz o değerlendirmenin temelini oluşturur ve süreci belirgin şekilde kısaltır.

Belgelerinizi ve görevlendirme yazılarınızı bir klasörde saklayın. İş değiştirdiğinizde yeni işveren kendi görevlendirmesini yazacaktır, ama eğitim geçmişinizi gösteren belgeler o kararı hızlandırır. Ayrıca hangi araç tiplerinde ve hangi sistemlerde çalıştığınızı kaydedin; bu liste, ilerideki iş görüşmelerinde soyut bir yetki iddiasından çok daha ikna edici bir kanıt oluşturur.

Oto klima sertifikasını inceleyin ve oto teknisyeni maaş dağılımını okuyun. Yüksek gerilim yetkisi, kısa sürede alınıp uzun süre değer üreten nadir belgelerdendir; iş görüşmesinde bunu somut bir talep olarak masaya koyun.